Ook bij bestuurlijke boetes recht op (informatie over) bijstand door raadsman

In haar uitspraak van 24 december 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:5293) oordeelt de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State (“Afdeling”) dat degene aan wie een bestuurlijke
boete wordt opgelegd wegens overtreding van art. 2, eerste lid, Wet arbeid vreemdelingen
(“Wav”) recht heeft op (informatie over) rechtsbijstand door een raadsman. De Afdeling
overweegt dat de Hoge Raad in zijn arrest van 6 september 2024 (ECLI:NL:HR:2024:1135)
heeft bepaald dat degene tegen wie een strafvervolging is ingesteld op grond van artikel 6,
derde lid, aanhef en onder c, EVRM het recht heeft om bij zijn verdediging bijstand te hebben
van een raadsman. Dit consultatierecht is een van de fundamentele kenmerken van een
behoorlijk proces in zaken die een criminal charge betreffen. Voor een – tijdelijke –
uitzondering op dit recht is alleen plaats, indien en zolang er dwingende redenen bestaan om
het te beperken. Gelet op het fundamentele belang van het recht op bijstand door een
raadsman bestaat geen aanleiding dit recht te beperken tot zaken die naar nationaal recht
behoren tot het strafrecht; het recht op bijstand door een raadsman geldt volgens de Hoge
Raad ook met betrekking tot andere sancties die zijn gebaseerd op een criminal charge,
zoals bij bestuurlijke boetes. In dit laatste geval hoeft de raadsman niet de hoedanigheid van
advocaat te hebben. Ook art. 2:1, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht (“Awb”) stelt geen
nadere eisen aan degene die bijstand verleent in het verkeer met bestuursorganen. Naar het
oordeel van de Afdeling kwalificeert het opleggen van een Wav-boete, waarbij aan de
overtreder een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldbedrag wordt
opgelegd, als een bestraffende sanctie en daarmee als een criminal charge in de zin van
artikel 6 van het EVRM (vgl. de Afdelingsuitspraak van 14 februari
2018, ECLI:NL:RVS:2018:576) waarvoor het recht op consultatiebijstand geldt.